Young Elephant Hunter

There was once a sage in India who saw a party of friends. They had travelled far and were hungry and tired. He said to them that he knew how tired they were, but had some advice for them. He knew that on their path they were going to encounter young elephants who were weak and tender and deliciously plump, whose mother was lying hidden, overcome with grief. She had been searching in vain for her children and was moaning and making lament. So the sage said to the party of friends, “Beware of hurting her cherished children! Be content with the herbage and leaves you have and do not hunt down the young elephants. I tell you this to save you from fruitless repentance. Beware, and don’t be overtaken by greed! So saying, he parted.

The travellers went on their way, growing ever hungrier. Suddenly, in the direction of the highway, they saw a young elephant, newly born. They fell upon it like hungry wolves and ate it up, and then cleaned their hands. One of the travellers did not eat it, reminding the others of the warning of the sage. The other travellers did not heed him, and ate the roasted flesh. Having satisfied their hunger, they all fell asleep, all save the one who had not eaten, and he was awake in the night.

Since he was awake, he saw a frightful elephant approaching. She came to him, who was keeping guard, and smelt his mouth three times, and no disagreeable smell came from it. She circled him several times, but did not harm him. She smelt the lips of every sleeper, and the smell of her young one’s flesh came to her from each of those sleeping men. Each man had eaten the roasted flesh of the young elephant. With no compunction, she tossed each one of them into the air, so that their bones were broken as they fell back to earth.

مثنوی ...قصه خورندگان پيل بچه از ... دفتر سوم

 در کشور هندوستان گروهی از مردمان که عازم مقصدی معين بودند راه خود را گم کرده و از پس چند روز سرگردانی در جنگل، به پيرمرد دانایی برخورد کردند.او با دیدن آنها متوجه خستگی و گرسنگی ایشان شد و لذامهر دانایيش به جوش آمده و آنها را پند داد: - یاران، در راهی که می روید پيل بچگانی خواهيد دید،چاق و اشتها آور، با این که از گرسنگی در تنگنا هستيد، اما به خوردن برگ گياهان قناعت کنيد و هرگز هوس خوردن آنها را نکنيد، چون مادرایشان در پی آنها است و آزار دهندگان فرزندانش را انتقامی سختی خواهد گرفت.اما مسافران از یک گوش شنيدند و از گوش دیگر بدر کرده و به راه خود ادامه دادند. چند روزی پس از آن و در حالی که بشدت گرسنه شده بودند، ناگاه پيل بچه ی را دیده و تا به خود آمدند، خونش را ریخته و گوشتش را نوش جان کردند و به رسم معمول پرخوران به خوابی ژرف فرو رفتند. در این ميان ایشان تنها یک نفر پندهای مرد دانا را در خاطر داشت و او نيزهرچه کوشش کرد نتوانست ایشان را از انجام آن کار باز دارد و البته خود از خوردن گوشت شکار نيز خودداری کرد. در نيمه های شب ناگاه آوای مادر پيل بچه به گوش رسيد که از گرد راه می رسيد و همان مرد بيدار دل هر چه کوشش کرد تا یاران را بيدار سازد، فایده ای نبخشيد. مادر پيل بچه ابتدا در پيرامون مرد بيدار چرخی زد و چندین بار دهان او را بویيد، اما هيچ بوی ناخوشایندی احساس نکرد. سپس به سراغ دیگران رفته و دهان هر کدام یکی یکی می بوید و چون بوی فرزند سوخته خود را می شنيد، ایشان را به هوا پرتاب می کرد و جانشان را می گرفت تا سرانجام تنها همان یک نفر جان به سالم بدر برد

Interpretation by Babak Safvat
تفسیر مثنوی - بابک صفوت

We can gain several moral and ethical points from the story of “ young elephant hunters”. Here we point a few :

1- Gnostics face to India as a point of return

Since long ago, India, has had a major influence in Persian literature and Gnosticism because of formation, growth and development of two major systems of belief Hinduism and Buddhism, and educational exchanges with that country and has attracted many poets, Mystics and authors especially Rumi. As he mentions India in Mathnavi, in several occasions and for different reasons . For instance in the story of “Parrot and Merchant” India is the resemblance of man’s higher place of origin.

Also in another story through one the heroes , he points the reader’s attention to a special tree that grows in India.

A wise man said to his friends

that there is a tree in India

Whoever picked it’s fruit and ate it

Would not age and would never die

2- Gnostics and freemen can be found in different appearances and beliefs .

In Rumi’s point of view, Saints don’t have to have the same language, origin or belief as him.

Sometime the Gnostic is the guide (Khezr) that comes to rescue the lost seekers. Sometime he is the Shepherd that shakes Moses , or he is the Dervish disguised in the King’s robe, or is the Brahman from India.

3- Knowledge and wisdom, increases love.

His heart was enlightened and said

a nice welcome to them and blossomed with happiness

A Brahman is kind to people and basically flourishes wisdom, love, humility and nice manner. Just as in this story, the wise Brahman is an adviser that helps the lost and needy people.

The kind approach of the wise man (which is actually Rumi himself) is not like the opportunity seekings of a business man but is rather because of his love for people and his knowledge and wisdom guides him to do it.

Therefore, only after attaining the knowledge, Love is obtained .

This kindness comes from knowledge

otherwise, extravagant does not sit high

4- Saints are hidden and under cover

God said these saints are my children

they are not bounded with work and family


Rumi believes that saints are hidden from public.

As it is said

“ My Saints are under cover . nobody knows them except saints ”

My men are under my cover ( protection). Only I can recognize them.

Ebne Arabi describes the God’s men as:

“In order to avoid grabbing people’s attention, They dress just like the regular residents of every city they live in. They don’t seclude in a corner of mosque and pray. They don’t have a certain place. ( they are everywhere ).

They don’t socialize with public so everybody wouldn’t get to know about them. They fulfill the needs of orphans and widows.

They have good and supportive relationship with their families, the way that God pleases and don’t say but the truth and if they are revealed and known by people then they move to another location.

5- All beings are one soul in different bodies.

Yes, Yes these are my saints cassock

They’re hundreds of thousands but actually one soul

Rumi believes , Since all men of GOD aim to one single truth, they are all like different paths and gates to the same city, although they may have different outlooks.

As Joneyd Baghdadi, founder of Soho school talks about Bayazid Bastaami, founder of Sokr belief :

“ Among us , Baayazid was like Gabriel between angels “

GOD lovers even though are thousands , they are one

Followers of desires, are divided to twos and threes

In Shams scriptures is written “ someone took ten Sufis to court as witness. Judge said you need to bring one more witness. That person said: But instead of two witnesses. I have brought 10.

Judge with the knowledge of the idea of “ unity of existence “ In Sufis , said: These ten are just one. Even if you bring hundred thousand of them , they are all one.

6- Result of Gnosticism is abstinence greed and extravagance.

Be content with vegies and leaves

Don’t hunt the baby elephants

Without dout, greed and extravagance has been one the major problems in the history of mankind to the point that you can have endless discussions about it. And based on this fact, contentment and self-sufficiency are considered as the major pillars of Gnosticism.

Yes, the Greedy, may have the whole world but is still hungry. But content is full with a piece of bread.

In regard to this subject, we point to Jesus teaching that said:

So I am telling you, not to worry about what to eat and what to drink and don’t worry

About what to wear. Isn’t life more important that food and body more than clothing?

Look at the birds that don’t cultivate or harvest or stash and the heavenly father feeds them. Aren’t you more precious than them?

7- Dishonestly taking people’s belongings, diminishes life.

Know their wealth as their blood for sure

Because wealth is gained with hardship

Rumi symbolizes stealing people’s wealth that has been earned with hard work , to the blood of the baby elephants and the fact that those who loot and swoop people’s money and belongings are constantly diminishing their own life.

You think that you are eating bread

You’re eating snake venom and shortening your life

 تحلیل داستان


یکم: هندوستان از دیرباز به دلیل شکل‌گیری و رشد و نمو آیین‌های بزرگ هندویسم و بودیسم و همچنین به دلیل دادوستدهای فرهنگی با ایران سهم بزرگی در ادبیات و عرفان ایران داشته و توجه بسیاری از شاعران، عارفان و نویسندگان ایرانی را به خود جلب کرده است.

در نگاه عرفانی، هندوستان همواره سرزمین رمز و راز و معرفت بوده و مولانا نیز در جای‌جای مثنوی و به بهانه‌های گوناگون از این کشور یاد می کند از جمله در حکایت طوطی و بازرگان که هندوستان در آنجا نمادی از جایگاه برین و نخستینِ انسان است.همچنین در داستانی دیگر سخن از درخت علم دارد که هر که از میوه آن بخورد، زندگی جاوان می یابد و این درخت در سرزمین هندوستان روییده شده است.

هر کسی کز میوۀ او خورد و برد// نی شود او پیر، نی هرگز بمرد

دوم: در بسیاری از حکایات مثنوی، شخصیت های داستان، از حرص و زیاده خواهی رنج می برند، چنانچه در داستان مرد مارگیر، گاو در جزیزه تنهایی و اینک داستان پیل بچه گان .

ازهمین روی مولانا راه چیرگی بر رنج ها و زیاده خواهی را تمسک به گنج قناعت و تن کردن جامه بی نیازی می داند.

آدمی را عجز و فقر آمد امان//از  بلای  نفس  پر حرص و غمان‏

نخستین پند مرد براهمن نیز قانع بودن به خوردن گیاهان و اجتناب از خوردن بچه پیل های سمین و چاق و چله است.

هین مبادا که طمع رهتان زند//طمع برگ از بیخهاتان بر کند

درس عرفان نیز به واقع چیزی نیست، جز مهار خواهش ها و آرزوهای بی پایان.

خواستن و داشتن منشا رنج های آدمی است و از همین روی بایزید بسطامی به تاسی از آموزه های بودا، بی نیازی را راه رستگاری می شمارد و می فرماید: «خواهم که نخواهم.»

همچنین از ابوسعید ابوالخیر نقل است که به گرمابه بود و چون محمد جوینی به سلام او آمد شیخ  پرسید:این گرمابه خوش است؟ وی پاسخ داد: آری، زیرا که شیخ در آن است. گفت به از باید! گفت: شیخ بهتر داند. ابوسعید گفت: از بهر آنکه با تو لُنگی و سطلی بیش نیست و آن نیز ازآن تو نیست...»

سوم: در این داستان گروهی از مردم (احتمالا بازرگانان غیر هندو) در جنگل های هندوستان راه گم خود را کرده اند. از اینروی برهمای پیر به ایشان قناعت کردن با گیاهان و عدم ریختن خون پیل بچگان را توصیه می کند.  

با گیاه و برگها قانع شوید //در شکار پیل‌بچگان کم روید

بنا به اعتقاد برخی، اساسا گیاه خواری موجب پرهیز از کشتار و خونریزی می شود و چه بسا به قول صادق هدایت، «زمانی بشر از این جنگها و کشت و کشتارها دست کشد که دست از گوشتخواری بردارد»!

همچنین از بایزید بسطامی پرسیدند: چرا به حج نمی روی؟ گفت: زیرا در آنجا باید خون گوسفندی را ریخت و مرا طاقت آن نیست.

زرتشت، پیامبر قربانی کنندگان حیوانات را کجروان و از راه راست به در شدگان می خواند و همچنین به استناد شاهنامه فردوسی، ایرانیان تا پیش از ضحاک گیاهخوار بوده واز کشتن حیوانات پرهیز می کرده اند.

جز از رستنیها نخوردند چیز// زهرچه از زمین سر بر آورد نیز

پس آخر شه بدکنش رای کرد // به دل کشتن جانور جای کرد

چهارم: در ادبیات زبان فارسی در فضیلت کم خوری و قناعت سفارش فراوانی گردیده تا جای که درگلستان سعدی آمده:

«درویشی را شنیدم که در آتش فاقه می سوخت و رقعه بر خرقه همی دوخت ... کسی گفتش: چه نشینی که فلان درین شهر طبعی کریم دارد و کرمی عمیم، میان به خدمت آزادگان بسته و بر در دلها نشسته. اگر بر صورت حال تو چنانکه هست وقوف یابد پاس خاطر عزیزان داشتن منت دارد و غنیمت شمارد. گفت: خاموش که در پسی مردن، به که حاجت پیش کسی بردن.»

در بسیاری از مواقع از مطبخ خانه مولانا بوی مطبخ انبیا به مشام می رسیده، گرسنگی را از فضیلت های مردان خدا می دانسته، پرخوری را ناپسند و ناگوار. چه یکی از آفت های پرخوری، پر شدن چشم و فرا پیش آمدن خواب است.  

معده را پر کرده‌ای دوش از خمیر و از فطیر// خواب آمد چشم پر شد کنچ می‌جستی بگیر

 حال اگر آدمی به جای طعام های معنوی و مورد نیاز روح و روان، درون خود را تنها با طعام های دنیوی پر سازد، یقینا خوابی غفلت آور سراسر وجود او را در برمی گیرد و البته که چنین فردی را به راحتی نمی توان بیدار و آگاه ساخت.

 در این داستان نیز همگان پس از خوردن گوشت پیل بچه در خواب غفلت فرو می روند، مگر همان مرد قانع و پرهیزکار.

پس بیفتادند و خفتند آن همه //وان گرسنه چون شبان اندر رمه

پنجم: معرفت و خداشناسی به هیچ قوم و مذهب  و دین ویژه ای تعلق ندارد و هر انسان، هرمذهب و هر ملیتی به اندازه وسع خود از آن توشه ای بر می گیرد. انسان‌های آزاده و عارف به مثابه اطفال خداوندند، در هر لباس و مذهبی یافت می‌شوند و در همه جا حاضر و باخبرند.

اولیا طفال حق‌اند ای پسر //غایبی و حاضری بس با خبر

از ابوسعید ابوالخیرعارف آزاده پرسیدند: « آیا مردان خدا در مساجد هستند؟ پاسخ داد: در خرابات هم هستند.»

مردان خدا الزاماً صوفیان ارزق پوش خرقه به تن خانقاه و یا عالمان مصحف خوان تسبیح بدست مسجد محله ما نیستد! بلکه در لباس های گوناگون ظاهر می شوند، اما شناخت ایشان دیدگانی حق شناس می طلبد.  

دیده ای خواهم که باشد حق شناس // تا شناسد شاه را در هر لباس

ایشان گاه در کسوت پیر پالان دوز و عیاض سرگردنه گیر، رخ می نمایند و گاه در کسوت پادشاهانی چون کیخسرو و بودا و ادهم. گاه در لباس شبان و پیر چنگی ظاهر می شوند و گاه در هیبت بودا و کنفسیوس و البته در این داستان در کسوت مردی برهمن ازسرزمین هندوستان پا به میدان نهاده است.

ششم: یکی از ویژگی های دانش و معرفت، فزونی مهر و انسانیت است. اساسا دانایی، فروتنی و اخلاق نیکو به بار می‌آورد، همچنان که در این داستان برهمن دانا، ناصحی است که از مردمان گم‌گشته و درمانده دستگیری می‌کند.  

مهر داناییش جوشید و بگفت// خوش سلامیشان و چون گلبن شکفت

همانطور که همگان می دانند، یکی از ویژه گی های بازازیابی و مارکتینگ در کشورهای سرمایه داری برای جذب مشتری، برخورد مناسب و محبت آمیز است.

(مخلص هرگاه برای خرید وارد فروشگاهی می شوم، از برخورد مهرآمیز فروشندگان شگفت زده می شوم. گویی سالهاست که یکدیگر را می شناسیم اما به واقع این لبخندهای زیبا و تصنعی، صرفا برای فروش کالا و سودآوری است.)

اما سلام ها، درودها و برخورد مهرآمیز عارفان و در این داستان مرد براهمن، از سر دوراندیشی‌های کاسبکارانه و نفع شخصی نیست،بلکه او مردم را دوست دارد و دلیل آن دانایی و معرفت الهی است.

هفتم: در این داستان، مولانا بار دیگر نفس آدمی را به گرگ تشبیه می کند:

اندر افتادند چون گرگان مست // پاک خوردندش فرو شستند دست

اساسا گرگ سمبلی از درنده خویی، بی رحمی، خونریزی و شقاوت است و هرگاه آدمی با آن مدارا کند رفته رفته خلق و خوی گرگ پیدا می کند.

هر که گرگش را در اندازد به خاک // رفته رفته می‌شود انسان پاک

وآن که با گرگش مدارا می‌کند // خلق و خوی گرگ پیدا می‌کند

گرگها همیشه در کمینند و به محض آنکه چوپان و یا سگ گله غفلتی داشته باشد، به رمه حمله می کنند.این  جانواران درنده نه تنها  به اندازه شکم خود، بلکه بنا بر سرشت ذاتی خود دیگر گوسفندان را از نیز میدرند و گویی از این عمل لذت می برد!

نفس آدمی نیزهمواره در کمین است تا بر وجود آدمی چیره شود و در این حال شقاوت و بی رحمی را به نمایش بگذارد.

 قتل عام مردم کرمان و بدرآوردن هفتاد هزار چشم توسط آقا محمد خان قاجار نمونه ای کوچکی از این گرگ منشی های و شقاوت های انسان است.   

اما انسان های گرگ گونه و یا بهتر بگویم گرگان انسان نما، خود نیز همواره در معرض خطرند. چه، سرانجام  در روزهای سرد زمستانی که از یافتن هر شکار و طمعه ای عاجز شوند، در کنار هم، پهلو به پهلو ايستاده و تشکيل دايره می‌دهند و آنقدر می‌ايستند تا يکی از آنها از شدت ضعف به زمين افتاد و ديگران به سویش حمله برند و او را پاره پاره کنند.

هشتم: در باور مولانا، احوالات مردان الهی بر همگان پوشیده و ایشان از مستورانند. چه «اولیایی تحت قبایی لایعرفهم غیری الا اولیایی».

 گفت اطفال من‌اند این اولیا // در غریبی فرد از کار و کیا

 ابن‌عربی در توصیف مردان خدا چنین می‌گوید:

«ایشان برای پرهیز از توجه خلق در هر شهری لباس محلّی همان شهر را می‌پوشند. در مسجد کنج عزلت و عبادت نمی‌گزینند و جای معیّنی ندارند،... با مردم کمتر نشست و برخاست می‌کنند تا مردم بر حال آنها آگاه نشوند. نیاز یتیمان و بیوه‌زنان را برآورده می‌کنند. آن‌گونه که مورد رضا و خشنودی خداست با فرزندان و خانواده خود بازی و مزاح می‌کنند و جز حقیقت نمی‌گویند. و اگر در جایی شناخته شدند به جای دیگر می‌روند و...»

نهم: بر پایه یک نظریه کلی وبه قول مولانا: «اندر جهان هر آدمی باشدفدای یار خود» بنابراین اساسا ذرات همجنس همچون کهربا و معناطیس، جذب یکدیگر می شوند.

ذره ذره کاندرین ارض و سماست// هر یکی چون جنس خود را کهرباست

مردان خدا نیز یک روحند در جسم‌های گوناگون و از نظر روحی در دامنه های ارتعاشی یکسان، چه جملگی نظر به یک حقیقت واحد دارند.

هان و هان این دلق‌پوشان من‌اند// صد هزار اندر هزار و یک تن‌اند

 بنابراین حتا اگر با یکدیگر ناهمسانی‌های روبنایی هم داشته باشند، راههای گوناگون را به مانند دروازه‌های ورودی یک شهر می‌دانند، چنانچه جنید بغدادی که خود سلسله‌جنبان مکتب صَحو است درباره بایزید که بنیان‌گزار مکتب سُکر است،می ‌گوید: "بایزید در بین ما مانند جبرئیل بود در میان ملایک"

مستان خدا گرچه هزارند یکی‌اند // مستان هوا جمله دوگانه است و سه گانه است

نقل است که شخصی ده صوفی را برای گواه به دادگاه برد. قاضی گفت: یک گواه دیگربیار

گفت: من، [به جای دو گواه] ده آوردم!قاضی [با توجه به نظریه وحدت وجود صوفیانه] گفت:این هر ده، یکی‌اند. و اگر صدهزار [از اینان] بیاری،همه یکی آید!

دهم: اویس قرنی، از تابعین و ازعارفان وارسته ای است که سراسرعمر خویش را وقف خدمت به مادر کرد. او حتا علیرغم آرزوی دیدار پیامبر و پیمودن مسافتی طولانی برای دیدن وی، بدلیل عشق به مادر و نگرانی از تنهایی او، از این دیدار صرف نظر کرد. پیامبر نیز عاشقانه به اویس عشق می ورزید و گه گاهی رو به سوی یمن می کرد و نفس عمیقی می کشید و چون علت  را از او جویا شدند، می فرمود:

« بوی اویس را از جانب یمن می شنوم.»

آنک یابد بوی حق را از یمن // چون نیابد بوی باطل را ز من

مصطفی چون برد بوی از راه دور //چون نیابد از دهان ما بخور

به باور مخلص؛ اویس قرنی پایه گذار دونکته بنیادین در عرفان اسلامی می باشد.

الف- خرقه دادن و خرقه پوشیدن، چنانچه پس از رحلت پیامبر و به سفارش وی،  خرقه او را  به اویس قرنی دادند و این سرآغازی بود بر آیین خرقه پوشی در تصوف اسلامی.( اگرچه پیش از آن نیز این سنت در جهان مسیحیت رواج داشته است)

ب- بنا نهادن طریق اویسی، که بنابرآن، برخی از جویندگان راه حق می توانند از روان اولیا درگذشته مدد گیرند و آموخته های را به روش القایی دریافت کنند.

به استناد سخن جامی، « نور منصور (حسین بن منصور حلاج) بعد از صد و پنجاه سال به روح فریدالدین عطار تجلی کرد و مربی او شد.» ابوبکر تایبادی از روان شیخ احمد جام تربیت معنوی یافته و ابوالحسن خرقانی از بایزید که بنا بر روایات تاریخی دوازده سال بدون وقفه به مزار او می رفته است . به قول مولانا:  

هر صباحی رو نهادی سوی گور // ايستادی تا ضحی اندر حضور

يا مثال شيخ پيشش آمدی // يا که بی گفتی شکالش حل شد

یازدهم: مولانا بر خلاف باورمندانی که او را تنها در عوالم ذهنی و فارغ از درد جامعه جستجو می کنند، با دقت و وسواس تمام و به روشنی از حقوق مردم دفاع می کند. او افرادی را که بی توجه به تمامی ارزش‌های اخلاقی و انسانی  دست به غارت و چپاول مردمان می‌زنند، به مرد گل خواری مانند می کند که مخفیانه از گل ترازو و در واقع از پهلوی خود می خورد و این خوردن ها را حاصلی نیست جز کاستن از جان خویش.

او دسترنج مردم را همان خون بچه پیل می داند و از این رهگذر هشدار می دهد که خورنده مال مردم، همانند خورنده پیل بچه سرانجام ناگواری در پیش خواهد داشت. چه، خداوند با بو کردن دهان ایشان به خوردن اموال و دارای های مردم پی می برد.  

ای خورندهٔ خون خلق از راه برد // تا نه آرد خون ایشانت نبرد

مال ایشان خون ایشان دان یقین // زانک مال از زور آید در یمین